توضيحات مريم باقي درباره خبرسازي‌هاي اخير
محمد قوچاني تكذيب كرد
صفحه 2

ايران
پيكر
محمد حقوقي
تشييع شد
صفحه 2

اقتصاد
بخش خصوصي محرك جامعه مدني
مقاله‌اي از محمود سريع‌القلم
صفحه 22

با اعلام نگراني از شيوع آنفلوآنزاي خوكي در عربستان مطرح شد
احتمال لغو حج تمتع امسال
صفحه 17

اقتصاد
خصوصي سازي يا توسعه بخش خصوصي؟
مقاله‌اي از مسعود نيلي
صفحه 22

ادبيات
جايي كه
بايد دل به دريا زد
گفت‌و‌گو با عباس عبدي
صفحه 10

سيد عطاءالله مهاجراني

انتخابات 22 خرداد که حقیقتا یک جشن ملی بزرگ بود، تبدیل به زخمي‌ شد که اگر درست التیام نیابد، برای همیشه در حافظه ملت ما خواهد ماند. برای نشان دادن حضور و رای مردم، فرصت‌ها و امکاناتی را قانون برای آنان پيش‌بيني کرده است. یک شکل مهم آن راهپیمایی است. نمي‌توان پذیرفت هر وقت حاکمیت از مردم دعوت مي‌کند که به صحنه بیایند، مثل 22 بهمن و روزقدس، مردم عزیز، شریف و حماسه سازند اما اگر روز دیگری مردم با جمعیتی افزون‌تر و بدون سازماندهی حکومتی و ترغیب صداوسیما، به صحنه آمدند، خس و خاشاک و اراذل‌اند و باید آنان را از صحنه حذف کرد. چنان که در اظهارات برخی مراجع تقلید مطرح شده است بخش عظیمي ‌از مردم از نتیجه اعلام شده انتخابات نه تنها خرسند نیستند و نتیجه را نمي‌پذیرند، بلکه باور دارند ديگري آخرین نشانه‌اش سخن دکتر امیدوار رضایی بود. درباره یک خط و یک قلم بودن 70 درصد آرا در برخی صندوق‌ها. رای صفر هر سه کاندیدا در تعداد قابل توجهی از صندوق‌ها، مثل صندوق‌های رودبار و ...

كيمياي حكمت


این موارد زخم‌هایی است که بر سیمای انتخابات نشسته است. راه درمانش نیروی ویژه و بازداشت و اعمال قدرت نیست. این شیوه‌ها زخم را گسترش مي‌دهد. یادمان نمي‌رود، یک وقتی اوائل انقلاب دستگاه قضایی برخی مجرمان را در خیابان‌ها شلاق مي‌زد. رفته بودم برای شرکت در نمایشگاه گل، در محلات. جوانی را در میدان مرکزی شهر شلاق زده بودند. شهر به هم ریخته بود. بی‌سر و صدا دستگاه قضایی آن شیوه را به کناری نهاد. بدیهی است نیروی ویژه و لباس شخصی‌ها که همیشه نمي‌توانند در صحنه بمانند اما مردم در صحنه هستند. اگر زخم درست معالجه نشود، این داستان به درازا مي‌کشد. دولت و رئيس‌جمهور چگونه مي‌توانند در چنین فضایی کار کنند؟ هیات ویژه مي‌توانست راهی برای برون رفت از این بحران عدم اعتماد باشد. البته اگر با ترکيبی انتخاب مي‌شد که اعتماد ملی را جلب مي‌کرد. یکی از افرادی که به عنوان عضو هیات ویژه انتخاب شده است در گفت‌وگوی تلویزیونی نشان داد که به آقای احمدی‌نژاد محبتی ویژه دارد. حتی اظهار داشتند مردم شیر یا خط کردند و به ایشان رای دادند! چنین تحلیلی به هنگام تنگ آمدن قافیه از فیلسوف-شاعری مثل آقای حداد بعید بود. در یک کلام اعتماد ملی آسیب جدی دیده است. راه‌حل ‌استفاده از قوای قهریه نیست و تنها کسانی را مي‌ترساند که در درون تردید و تذبذب دارند. به تعبیر قرآن مجید، رعب در دل کافران خانه مي‌کند. امروز شورای نگهبان باید پاسخ نسل جوانی را بدهد که انقلاب را ندیده، و امروز همان نسل به دو گروه تقسیم شده‌اند. در یک سو همان نسل باتوم به دست گرفته‌اند و در سوی دیگر همان نسل دارند کتک مي‌خورند. نام این مدیریت تدبیر است و آینده‌بینی؟ همان که با قهر مي‌راند، وقتی به خانه‌اش مي‌رود در خلوتش وقتی به یاد مي‌آورد که بر سر جوانی کوبیده است، دیده است که آن جوان از درد به خود پیچیده است، آن زننده ذهن و زندگی آرامي ‌خواهد داشت؟ او هم قربانی است... با این تفاوت که زخمي‌که بر روح این یکی نشسته است تا پایان عمر رهایش نمي‌کند... هزار سال پیش ناصر خسرو سروده است:
جهان را به آهن نشایدش بستن
به زنجیر حکمت ببند این جهان را
حکمت همان است که هم خرد انسان‌ها را خرسند مي‌کند و هم دل آنها را. همان که این روزها کیمیاست.

محمد حقوقي به عنوان شخصيتي برجسته از دو وجه هنري برخوردار است؛ يکي شعر و يک نقد. براي اينکه بدانيم او در کدام يک از عرصه‌ها برجستگي بيشتري دارد بايد به پژواک آثارش در جامعه بينديشيم. معمولا شعرهاي يک شاعر در طول عمرش پژواکي در جامعه دارد که تعيين‌کننده پايگاه هنري مثل حافظ و شعرهايش طنيني در جامعه دارد. پژواک حافظ يا طنين غزل‌هاي حافظ، رندي و سرمستي و نوعي اعتراض اجتماعي ـ سياسي است. يا شاملو، حماسه و تغزل را تداعي مي‌کند. اما وقتي به محمد حقوقي و شعرهاي او نگاه مي‌کنيم با خود مي‌انديشيم که طنين شاعران او در جامعه چيست؟ من شخصا طنين خاصي را بدانگونه که در مورد حافظ و شاملو احساس مي‌کنم، نمي‌شنوم. به بيان ديگر نمي‌توان او را شاعري خراباتي يا عاشقانه سرا يا... دانست. اما پژواک ديگري وجود دارد که غيرشاعرانه است. او از نوعي حساسيت کلامي و گرايش صوري برخوردار است. او به قافيه‌هاي دروني براي موسيقايي کردن شعرهايش متوسل مي‌شود. حقوقي گاهي در شعرهايش از کلمات بيگانه جهت ايجاد فضاي تازه استفاده مي‌کند که اين خود در خور تامل است. اما اينکه بگوييم که ما با چه «حال» و چه «حالتي» و با چه نوع اعتراض و عصياني در شعرهاي او روبه‌رو هستيم، من شخصا چيزي را احساس نمي‌کنم بنابراين به گمان من لازم است شعرهاي او را از نو بررسي کنيم تا به نوع طنين آثار او در جامعه پي ببريم.
اما از شعرهاي حقوقي که بگذريم به نظرم او در نقد فردي است بسيار تحليلگر و بي‌نظير. حقوقي به نقادي شعر حداقل سه دهه از شعر معاصر فارسي دست زد. نام حقوقي بر تارک گروه «جُنگ اصفهان» مي‌درخشد. کار او بر خلاف کار بعضي‌ها جنجال‌برانگيز نبود و مي‌خواست کارش را با طمانينه و وقار پيش ببرد. من و نسل من مديون نقدهاي او هستيم. مبدا نقدهاي او مقاله‌اي بود با نام «کي مرده کي بجاست» که در يکي از شماره‌هاي «جُنگ اصفهان» منتشر شد و طنين بسياري در جامعه ادبي ايجاد کرد. حقوقي بي‌آنکه خود تصميم بگيرد با پرداختن به شعر شاعراني همچون شاملو، اخوان، سهراب و فروغ جوانب و جهت گيري‌هاي مدرن نيما را در شعر معاصر نشان داد. کلام آخر اينکه بايد سال‌ها بگذرد تا جاي خالي اين شخصيت برجسته در عرصه شعر و نقد را کساني پر کنند.

علي باباچاهي

پليس در جريان درگيري‌هاي پس از اعلام نتايج انتخابات رياست‌جمهوري 1032 نفر را در تهران دستگير كرد. اين آمار را روز گذشته سردار اسماعيل احمدي‌مقدم، فرمانده نيروي انتظامي روز گذشته در حاشيه نشست روساي پليس راهنمايي و رانندگي اعلام كرد.
به گفته احمدي‌مقدم بيشتر دستگير‌شدگان تاكنون آزاد شده‌اند و افرادي كه هنوز در بازداشت به سر مي‌برند، چنانچه جرائم خفيفي داشته باشند به زودي آزاد خواهند شد اما پرونده متهمان اصلي «اغتشاشات» به دادسرا ارجاع مي‌شود. وي تعداد كشته‌شدگان درگيري‌هاي اخير را 20 نفر اعلام كرد كه در ميان آنها هيچ يك از پرسنل نيروي‌انتظامي وجود ندارد. نام كشته‌شدگان توسط منابع رسمي تا كنون منتشر نشده است. سه‌شنبه گذشته هم دادستان اصفهان از آزادي 280 نفر از بازداشت‌شدگان ناآرامي‌هاي اخير در اين شهر خبر داده بود. به گفته اين مقام قضايي استان اصفهان اتهام اين افراد «اخلال در نظم عمومي» بود و با اخذ تامين مناسب آزاد شدند. پيش از اين فرمانده انتظامي استان فارس هم از دستگيري نزديك به 100 نفر در درگيري‌هاي خياباني شيراز خبر داده بود. مقام‌هاي انتظامي و قضايي در استان‌هاي آذربايجان‌شرقي و لرستان نيز در روزهاي گذشته اعلام كرده بودند كه ناآرامي‌هاي شهرهاي اين دو استان نيز منجر به دستگيري شده است. تعدادي از دانشجويان دانشگاه‌هاي تهران، شيراز و صنعتي‌اصفهان نيز در فهرست بازداشت‌هاي اخير قرار دارند. تاكنون نزديك به 80 نفر از دستگيرشدگان دانشگاه تهران آزاد شده‌اند و تلاش براي آزادي مابقي ادامه دارد. با توجه به حجم بازداشت‌ها رئيس قوه‌قضائيه دستور تشكيل هياتي براي تعيين‌تكليف دستگيرشدگان را در آخرين جلسه مسوولان عالي قضايي صادر كرد. ابراهيم رئيسي معاون اول قوه‌قضائيه، قربانعلي دري‌نجف‌آبادي دادستان كل كشور و مصطفي پورمحمدي رئيس سازمان بازرسي كل كشور اعضاي هيات تعيين تكليف بازداشت‌شدگان حوادث اخير هستند. در همين حال فرمانده نيروي‌انتظامي با اشاره به اتفاقات دو هفته گذشته، افزود: «همه كانديداها شعار قانونگرايي دادند، اما در عمل ديديم كه نه‌تنها قانون را رعايت نكردند، بلكه به قانون اساسي هم بي‌توجهي كردند.» وي با اشاره به اينكه برخي كانديداهاي رياست‌جمهوري جامعه را به نافرماني مدني دعوت كردند، گفت: «اين افراد حتي راهكار هم ارائه نكردند و گفتند براساس شعور خود اقدام به اقدامات غير‌قانوني كنند.» فرمانده ناجا با بيان بر اينكه دعوت مردم به نافرماني و رفتارهاي غيرقانوني نتايج بسيار ناگواري دارد، اضافه كرد: «متاسفانه طي دو هفته گذشته سرقت در تهران دو برابر شد و كلانتري‌ها نيز قادر به ارائه خدمات به مردم نبودند و بايد گفت كه دود بي‌قانوني و بي‌نظمي به چشم كل جامعه رفت.»
احمدي مقدم با اشاره به اينكه ناجا بزرگترين شاكي وقايع دو هفته است، افزود: متاسفانه ماموران نيروي انتظامي از هر دو طرف درگيري سنگ مي‌خوردند، به شكلي كه بيش از 500 نفر از ماموران ناجا در اغتشاشات دو هفته گذشته مجروح و بستري شدند، اين در حالي است كه ماموران ناجا بسيار خويشتنداري كردند و تلاش كردند با كمترين درگيري، موضوع را فيصله دهند.» وي گفت: «چرا بايد شرايطي باشد كه مجبور شويم واحد ضداغتشاش به خيابآنها بيايند.» اين افراد همچنين در بيانيه‌ها و اعلاميه‌هاي خود، ماموران ما را هم به نافرماني دعوت كردند و رفتار اپوزيسيوني با شعار قانونگرايي دادند.» به گفته فرمانده نيروي انتظامي وقتي قرار است يك اجتماع غيرقانوني پراكنده شود، تفكيك براي ماموران ناجا امكان‌پذير نيست. وي با اشاره به اينكه نيروي انتظامي از 15 روز قبل از انتخابات پيش‌بيني احتمال وقوع اين مسائل را مي‌كرد و اشراف كامل اطلاعاتي و عملياتي داشت، گفت: «خوشبختانه با كمترين خسارت از آنچه كه تلاش مي‌شد به صورت يك براندازي نرم خصوصا با اتاق عمليات رسانه‌هاي خارجي در كشور ما ايجاد شود، ناكام ماند.» فرمانده نيروي انتظامي با بيان اينكه قتل «ندا آقاسلطان» يك سناريوي از پيش تعيين شده بوده كه هيچ ربطي به اغتشاشات تهران ندارد، گفت: آرش حجازي يكي از شاهدان اين ماجرا كه در اين پرونده‌نقش داشته است و اقدام به سم پاشي عليه نظام كرده، تحت تعقيب پليس بين‌المللي (اينترپل) قرار دارد و وزارت اطلاعات در پي دستگيري اين فرد است. ندا آقا سلطان، دختر جواني بود كه 30 خرداد در خيابان اميرآباد تهران از پشت مورد اصابت گلوله قرار گرفت و كشته شد.تصاوير آخرين لحظات زندگي وي به طور وسيع در رسانه‌ها و سايت‌هاي اينترنتي پخش شد.
آرش حجازي در سال 1376، انتشارات کاروان را تاسيس کرد و دو سال بعد، پائولوكوئيلو، نويسنده مشهور برزيلي او را مترجم رسمي آثارش به زبان فارسي معرفي کرد.حجازي دانشجوي يکي از دانشگاه‌هاي جنوب انگلستان است. وي همان فردي است که در هنگام شليک گلوله به ندا، در فاصله نزديکي از او قرار داشت و همانگونه که در ويدئوي قتل خانم آقا‌سلطان نيز مشخص است، سعي مي‌کرد به وي کمک کند. به گزارش سايت رجانيوز، پس از بازگشت حجازي به انگليس، شبكه بي‌بي‌سي گفت‌وگوي مفصلي از وي را با تيتر «پزشك ايراني از ماجراي مرگ ندا مي‌گويد» منتشر ساخت. حجازي در اين گفت‌وگو سخناني را به زبان آورد كه با اظهارات كاسپين ماكان، نامزد خانم آقاسلطان كه اتفاقا او نيز با بي‌بي‌سي گفت‌وگو كرده در تضاد بود.حجازي در توجيه حضورش در صحنه قتل گفت: «سر و صدا را در خيابان شنيديم و تصميم گرفتيم برويم و ببينيم چه خبر است.خيابان خسروي را تا انتها رفتيم و رسيديم به خيابان کارگر، جايي که مردم جمع شده بودند.ماموران پليس ضد‌شورش حدود 50 متر پايين‌تر با موتوسيکلت‌هايشان ايستاده بودند و مردم را عقب مي‌راندند.ناگهان گاز اشک‌آور به ميان مردم پرتاب شد و مردم وحشت کردند.»به گفته حجازي که همزمان با پرتاب گاز اشک‌آور، ماموران هم با موتوسيکلت به سمت جمعيت حرکت کردند و جمعيت در طول خيابان خسروي شروع به دويدن کردند؛ «ندا هم در ميان آنها بود.» او گفت در تقاطع خيابان خسروي و خيابان صالحي، جمعيت به تدريج متفرق مي‌شدند و فقط چند نفر ايستاده بودند تا ببينند چه بايد بکنند؛ كه ناگهان صداي شليکي شنيديم. در همان لحظه من برگشتم و ديدم که خون از سينه ندا که در چند متري من ايستاده بود فواره مي‌زند.

اعتماد ملي: محمود احمدي‌نژاد در آخرين ساعات سفر خود را به ليبي براي شركت در سيزدهمين اجلاس سران كشورهاي عضو اتحاديه‌ آفريقا لغو كرد. يك سخنگوی دفتر احمدی‌نژاد در گفت‌وگو با رويترز و يك منبع آگاه ايراني ديگر در مصاحبه با خبرگزاري فرانسه فقط به تاييد خبر لغو اين سفر بدون هيچگونه توضيحي اكتفا كردند و توضیحی درباره لغو این برنامه ندادند،اما حسن قشقاوي سخنگوي وزارت امور خارجه ايران با تاكيد بر اينكه قطعيت انجام اين سفر از ابتداي طرح موضوع از سوي منابع رسمي‌ اعلام نشده بود، دليل عدم انجام سفر احمدي‌نژاد را «مشغله‌هاي رئيس‌جمهوري اسلامي‌ ايران و اولويت‌هاي ديگر كاري وي» ذكر كرد. منابع خبري رسمي‌ ايران دليلي براي لغو اين سفر كه از چند روز پيش اعلام شده بود، عنوان نكرده‌اند؛ اما برخي خبرها حكايت از نارضايتي مدعوين اجلاس ليبي از دعوت از احمدي‌نژاد دارد.سيزدهمين اجلاس سران كشورهاي عضو اتحاديه‌آفريقا كه با شعار «سرمايه‌گذاري در كشاورزي براي رشد اقتصادي و امنيت غذايي» در شهر توريستي سيرت واقع در نواحي مركزي ليبي برگزار مي‌شود، غايبين ديگري نيز دارد، نخست‌وزير ايتاليا و رئيس‌جمهور مصر گرچه علت غيبت سيلويو برلوسكوني نخست وزير ايتاليا «افزايش شمار تلفات حادثه انفجار قطار حامل سوخت در شمال غربي ايتاليا» عنوان شده است اما برخي منابع آگاه به پايگاه خبري «ليبي 24» گفته‌اند برلوسكوني به‌خاطر شركت احمدي‌نژاد در اجلاس سران اتحاديه آفريقا كه ايران عضو ناظر آن است، از سفر به ليبي خودداري كرده است. رئيس‌جمهور مصر نيز احمد نظيف نخست وزير اين كشور را روانه ليبي كرده است.راديو بين‌المللي فرانسه مدعي شده است برخی از نمایندگان 53 کشور حاضر در اجلاس سران اتحاديه آفريقا به دعوت معمر قذافی رهبر ليبي از احمدی‌نژاد، عکس‌العمل خوبی نشان نداده‌اند. یکی از این نمایندگان که نخواست نامش فاش شود، مي‌گوید که این دعوت یا نسنجيده است یا یک حرکت تحریک‌آمیز. چندین سفیر کشورهای عضو اتحادیه اروپا که به‌عنوان ناظر در اجلاس اتحادیه آفریقا شرکت مي‌کنند، عصر روز سه‌شنبه پس از اعلام دعوت لیبی از احمدی‌نژاد، جلسه‌ای را برای بررسی شرایط تشکیل دادند.خبرگزاري آسوشيتدپرس هم گزارش داده كه نمايندگان آفريقايي حاضر در اجلاس ليبي از اينكه احتمال دارد حضور احمدي‌نژاد تمركز اجلاس را از مسائل آفريقا منحرف مي‌كند، ابراز نگراني كرده بودند. اما وقتي از يكي از مقامات مسوول برگزاري اجلاس، صحت و سقم اين مساله را جويا شدند، او گفت: «تنها مساله اين است كه احمدي‌نژاد نمي‌آيد.» آسوشيتدپرس مي‌افزايد نمايندگان چند كشور آفريقايي از دعوت قذافي از احمدي‌نژاد بدون مشورت با آنها اظهار نارضايتي كرده‌اند. فرانس پرس هم پيش از اين گزارش داده بود سفر غير‌منتظره احمدي‌نژاد به ليبي و همچنين تلاش معمر قذافي رهبر اين كشور براي تشكيل دولتي آفريقايي در آستانه برگزاري اجلاس اتحاديه آفريقا، بر اختلافات موجود در اين قاره سايه افكنده است. خبر سفر قريب‌الوقوع احمدي‌نژاد به ليبي، توجهات را فورا از كانون‌هاي بحران آفريقا همچون موريتاني و گينه بيسائو برگرداند. با لغو سفر احمدي‌نژاد به ليبي، محمد‌رضا باقري، معاون عربی - آفریقایی وزارت امور خارجه در اجلاس سران اتحاديه آفريقا شركت كرد. ایران عضو ناظر اتحادیه آفریقایی است و در اجلاس یازدهم سران کشورهای آفریقایی، تهران به عنوان شریک راهبردی قاره آفریقا انتخاب شد. پیش از این منوچهر متکی، وزیر امور خارجه در مراسم گرامیداشت روز ملی آفریقا در تهران، با اشاره به پذیرفته ‌شدن ایران به عنوان شریک استراتژیک آفریقا، از دور تازه‌تلاش‌های تهران برای افزایش مناسبات سیاسی و اقتصادی با آفریقا خبر داده بود.

محمد ‌نهاونديان

ريشه اصلي عقب‌ماندگي اقتصاد ايران در بدبيني دوسويه بين دولت و بخش خصوصي پايه‌گذاري مي‌شود. کاهش سهم بخش خصوصي و افزايش تصدي دولت در اقتصاد ايران روندي ناخجسته در اقتصاد ايران است. برخي تئوريسين‌هاي مارکسيست معتقد بودند به سبب نقش ويژه آب در کشورهاي شرقي، دولت وظيفه آبياري داشته به اين دليل يک فرصت تاريخي براي تبديل از خادم به مخدوم بود. بنابراين توجيه استبداد آسيايي را در نقش اقتصادي دولت در تاريخ اين جوامع جست‌و‌جو مي‌کردند. رابطه دولت و ملت در دوره‌هاي پادشاهي متعدد تکيه قابل توجهي به امتيازات داشته است.

بخش خصوصي همه جامعه

کماکان نقش‌آفريني اصلي اقتصادي تا اواخر دوره صفويه را بر عهده بخش خصوصي مي‌توان ديد. دولت امتياز مي‌داد و ماليات مي‌ستاند. دولت در تجارت و کشاورزي فعاليت نداشت شايد مداخله بيشتر بوده اما مداخله متصديانه نبوده بلکه درجه اعمال حاکميت آن شديدتر بوده است. تراز تجاري ايران براي اولين بار در تاريخ اقتصاد کشور در دوران قاجار منفي شد و دولت‌هاي وقت براي جبران کسري تجاري مجبور به امتياز فروشي شدند. هر دولتي کسري بودجه داشته باشد کسري تراز تجاري را بايد از آن توقع داشت و عکس اين امر نيز صادق است و اين امر مهم استمرار حاکميت فائقه دولت بر تصدي‌هاي اقتصادي را رقم مي‌زند. دولت‌هاي ايران براي ادامه حضور فعالانه خود در اقتصاد به درآمد نفت وابسته شدند و اينجا بود که امتياز فروشي به نفت فروشي تبديل شد. با افزايش درآمد نفت و تسلط دولت بر درآمد نفت از سال 1300 اولين شرکت‌هاي اقتصادي دولتي فعاليت خود را آغاز کردند و در اين زمان است که نفت‌زدگي با دولت‌زدگي اقتصاد ايران در هم تنيده مي‌شود و استمرار اين پديده عمده‌ترين عامل عدم تکوين بخش خصوصي است.
در 8 دهه گذشته سمت و سوي فلش تجارت سمت و سوي غرب را مي‌گيرد. حضور غرب در اقتصاد ايران به طور حساب شده در مسير تخريب و تضعيف واحدهاي ايراني بخش خصوصي بوده است. اگر يک تاجر ايراني قصد واردات داشت ماليات و گمرکي براي اين تاجر در نظر گرفته مي‌شد که واردات آن به ايران توسط يک شرکت خارجي ارزانتر و به صرفه‌تر بود. در دوره‌اي از تاريخ، حضور غيرمتوازن واحدهاي خارجي در اقتصاد ايران را شاهد بوديم، وابستگي دولت به نفت موجب شد تکوين بخش خصوصي به تعويق افتد و دولت خود را بي‌نياز از بخش خصوصي بداند. در گذشته ساحت اقتصاد به شکل بي‌اعتمادي بين دولت و تجار بود و لفظ بازاري به صورت يک ضدارزش و تعبير ‌دشنام‌گونه تبديل شد.
ريشه اصلي عقب‌ماندگي اقتصاد ايران در بدبيني دوسويه بين دولت و بخش خصوصي پايه‌گذاري مي‌شود. نگاه روشنفکرانه متمايل به سوسياليسم نگاه معترض به اقتصاد ايران است و آنچه جامعه از فعاليت بخش خصوصي مي‌بيند در برخي شکل‌هاي بارز ثروتمندان دانه درشتي هستند که خود را چهره‌اي به دور از مسووليت اجتماعي و بي‌اعتنا به عدالت اجتماعي در رفتار خود نشان دادند. تئوري‌هاي توسعه غالب خصوصا بعد از انقلاب اکتبر شوروي عمدتا تئوري‌هاي توسعه مبتني بر دخالت دولت و نقش‌آفريني بود. فقه اسلامي نقش اصلي را به مردم مي‌دهد. دولت‌ها نگهبان نظام عادلانه براي حرکت اقتصادي مردم هستند. دولت ايران بايد مراقب باشد حق کسي پايمال نشود. تاريخ تجارت و پيشينه غني تجارت در ايران هنوز سرمايه ماست و سرمايه انساني جامعه ما در طول تاريخ طولاني حتي در ادوار بي‌مهري سرمايه انساني نيز از رشد بازنمانده است.
گذشته را نبايد نفي کرد و بايد رو به آينده در حال پرواز باشيم. نقش جديد براي دولت، بخش خصوصي و مناسبات ما در غرب و خارج تعريف شود. نقش دولت بايد تعريف مجدد شود. هرکس گمان کند شيوه کشور‌داري از اين پس مي‌تواند مانند قبل ادامه يابد به خطا رفته است. بايد نقش جديد دولت در هدايت، سياستگذاري و اجتناب از تصدي‌گري و مداخله عاملانه تعريف شود. لازمه تعريف نقش جديد باور کردن مردم است؛ خود را به بازيگران گذشته محدود نکنيم. مردم‌باوري لازمه مردم ياوري است.
مردم بايد موتور محرکه اقتصاد شوند. بخش خصوصي ترجمه مردم در ساحت اقتصاد است. بخش خصوصي بخشي جدا افتاده و مورد اتهام در جامعه ما نيست بلکه همه جامعه است و بايد تعريفي شامل از آن صورت گيرد. شرط اصلي توفيق در حرکت جديد اين است که همه مردم را بازيگران اين جهش بدانيم. لازمه توفيق در اين ميدان اعتماد جدي به مكانيسم بازار است. مكانيسم جانشيني، جز مكانيسم بازار نيست. مكانيسم بازار، سنت پرورده بشريت در طول تاريخ در جوامع بشريت است.

علی منتظری

انتخابات پارلمانی لبنان با پیروزی جناح 14 مارس با کسب 71 کرسی به پایان رسید در حالی که جناح 8 مارس بیشتر از 57 کرسی به دست نیاورد و این نتیجه در سایه مشارکت حدود 54 درصدی مردم در 26 حوزه انتخاباتی بود. با این نتایج موازنه‌های سیاسی لبنان همچون روزهای پیش از انتخابات برقرار ماند به این معنا که اداره و تعیین مهره‌های اساسی دولت آتی لبنان که ریاست آن به دست سعد حریری سپرده شده است، همچنان به دست جناح 14 مارس باقی خواهد ماند. با آن که 8 مارس به چگونگی کسب آرا توسط 14 مارس اعتراضات شدید داشت و او را متهم به خرید رای مردم با کمک پول‌هایی که بالغ بر 300 میلیون دلار تخمین زده مي‌شد نمود اما در نهایت به نتیجه انتخابات رضایت دادند و شکست خود در انتخابات را پذیرا شدند. بر اساس اعلام منابع حقوقی لبنان، 18 طايفه در لبنان حضور دارند. بر این اساس و طبق قانون اساسی، ریاست‌جمهوری با مسیحی مارونی، نخست‌وزیری با مسلمان سنی و ریاست پارلمان با مسلمان شیعی است اما تقسیم قدرت سیاسی اجرایی بر اساس تقسیم نمایندگان در پارلمان 128 نفری لبنان است. مبنای اداره کنونی و رفتار فعلی دولت لبنان قرارداد طائف در سال 1989 است که بر مبنای آن جنگ داخلی 17 ساله لبنان پایان یافت . پس از این پیمان، پیمان دوحه در 18/5/2008 آمده است که پایان بخش منازعات سیاسی دو ساله لبنان پس از جنگ 33 روزه حزب‌الله و مقاومت اسلامي‌لبنان با اسرائیل بوده است با این همه این پیمان هرگز نتوانسته است در حد و عرض پیمان طائف ظاهر شود اما توانست مبنای همزیستی جدیدی در لبنان شود که در چارچوب دو جریان 14 و 8 مارس در لبنان ظهور کرده بود. لبنان با آن که محدوده جغرافیایی کوچکی است اما به دلیل همسایگی با اسرائیل و موقعیت منحصر به فردش در منطقه خاورمیانه همیشه مورد توجه قدرت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی قرار دارد. از آن جا که تنها راه سیطره بر قدرت اجرایی و تاثیرگذار در لبنان، پارلمان این کشور است به همین دلیل در این دوره از انتخابات لبنان شاهد حساسیت بسیار بالای کشورهای اروپایی و دولت آمریکا و نیز دولت‌های منطقه همچون عربستان و مصر نسبت به انتخابات 2009 بودیم. در همین راستا آن‌ها که از قدرت مالی برتری برخوردار بودند از شارژ تبلیغاتی و عملی به منظور تاثیر بر روند رای گیری خودداری نکردند و این تقریبا موضوعی اجماعی در این کشور به شمار مي‌رود. در سایه همه این امور جناح 14 مارس پیروز انتخابات است و از همین رو سعد حریری به عنوان رئیس این جریان مسوولیت تشکیل دولت جدید لبنان را به عهده مي‌گیرد . این امر پیش از آن بود که نبیه‌بری به عنوان رئیس پارلمان لبنان انتخاب شود در حالی که برخی از نیروهای 14 مارس و به خصوص حزب نیروهای لبنانی ( قوات لبنانیه ) به ریاست سمیر جعجع از نظریه انتخاب «رئیسی دیگر» برای پارلمان حمایت مي‌کردند.

سعد حریری و دولت آینده لبنان


اما مذاکرات فشرده حریری با نبیه بری و سید حسن نصرالله، اکثریت جناح 14 مارس را بر آن داشت تا نبیه بری بار دیگر برای پنجمین دوره متوالی از سال 1991 تا کنون با کسب90 رای در مقابل 28 برگ ممتنع، ریاست پارلمانی این دوره را نیز به دست گیرد و فرید مکاری به عنوان نایب رئیس وی که از میان جناح اکثریت پارلمانی انتخاب شده است، برگ جناح 14 مارس در هيات رئیسه پارلمان باشد . این امر نشان داد که جریان‌های سیاسی لبنان، راهی جز توافق‌های درونی برای اداره توافقی لبنان در پیش ندارند. سعد حریری با تکیه بر همین امر در پی انتخاب نبیه‌بری اعلام نمود که او از ریاست بری حمایت کرده است و تاکید نمود که ما باید در مسیر استقرار امنیت و مصالحه ملی پیش برویم. همزمان با اعلام نخست‌وزیری سعد حریری برای تشکیل دولت آینده لبنان، بار دیگر صدای گلوله‌های طرفداران دو جناح اصلی لبنان در خیابان‌های عایشه بکار در غرب بیروت، مکانی که مرکز ناآرامی‌های دو سال اخیر بیروت بوده است، به گوش رسید. صدای این گلوله‌ها زنگ خطری برای از سرگیری درگیری‌ها در لبنان بود که پیش‌تر باعث فلج شدن پایتخت به مدت دو سال شده بود. اما این بار و در حالی که همه طرف‌های لبنانی بر مشارکت وسیع و یکپارچه ارتش به منظور حفظ نظم وامنیت، اجماعی اساسی دارند، این نیرو پا به میدان گذاشت و تهدید كرد که از هدف قرار دادن هر مسلحی در خیابان‌های بیروت درنگ نخواهد نمود. درگیری‌های خیابان عایشه بکار که بین طرفداران حریری و بری درگرفته بود یک کشته و سه مجروح بر جای گذارده بود. استقرار آرامش سریع و زودهنگام در این منطقه نشان داد که این برخوردها، از جمله عملیات سازمان یافته نبوده و بیشتر به نمایش قدرت شخصی بین طرفداران بری و حریری شبیه بوده است. اکنون حریری در صدد تقسیم و آرایش نیروهای اجرایی خود در بین هيات دولت لبنان است. جناح 8 مارس همچون دوره گذشته و پس از پیمان دوحه خواستار حداقل یک سوم کرسی‌های وزارتی است. از سویی دیگر نیروها و احزاب سیاسی تشکیل‌دهنده 14 مارس نیز هر یک مذاکرات فشرده‌ای با حریری آغاز کرده‌اند تا هر کدام سهمي ‌را از دولت به خود اختصاص دهند. از همین رو حریری اکنون در مرحله سخت تری در مقایسه با دوران پس از پیمان دوحه قرار دارد زیرا هم باید نگاه 8 مارس را به خود جلب نماید و هم باید هم پیمانان خود در 14 مارس را راضی نگهدارد. این در حالی است که حریری شعار خدمت به شهروندان لبنانی، بهبود اوضاع اقتصادی این کشور و حفظ مصالحه ملی و استقرار امنیت در لبنان را سرلوحه شعارهای خود قرار داده است. در کنار این امر موضوع سلاح مقاومت اسلامي‌ لبنان و گفت‌وگوهای « تعیین استراتژی دفاعی لبنان » به ریاست میشل سلیمان که دو ماه قبل از انتخابات متوقف شده بود، در آستانه شروع به کار دولت حریری باید بار دیگر آغاز شود که دو موضوع استراتژیک و مهم در قالب حفظ امنیت و مصالحه ملی در لبنان به شمار مي‌رود. حزب‌الله لبنان و مقاومت اسلامي ‌و هم پیمانانش در ائتلاف 8 مارس همچنان بر حفظ سلاح در دستان مقاومت به منظور دفاع از لبنان تاکید مي‌کنند. بدون شک این امر یکی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین موضوعات و دستور کار وزارت امور خارجه دولت حریری در گفت‌وگو با طرف‌های آمریکایی و اروپایی به شمار مي‌رود، کشورهایی که آرزو دارند با آغاز به کار دولت جدید لبنان، این پرونده برای همیشه بسته شود. اما در کنار همه این‌ها از هم اکنون این سوال پیش مي‌آید که سعد حریری برای روابط با سوریه به عنوان نخست‌وزیر لبنان چه مي‌کند؟ برای اولین بار در تاریخ روابط سیاسی لبنان و سوریه، این دو کشور مبادله سفرا را انجام داده‌اند و اکنون حدود شش ماه است که به شکل رسمي‌ لبنان در دمشق و سوریه در بیروت سفارتخانه دارند. آیا سعد حریری با تکیه بر دادگاه بین‌المللی رفیق حریری و اتهامات دائمي‌14 مارس به سوریه مبنی بر مشارکت دمشق در حادثه ترور رفیق حریری و دیگر شخصیت‌های سیاسی لبنان، از توسعه روابط با سوریه خودداری خواهد کرد؟ اگر دست به این اقدام بزند آنگاه روابط خود با ریاست‌جمهوری لبنان « میشل سلیمان » که در آغاز دوران ریاست‌جمهوری اش پا به دمشق گذارد و دیدارهای گرم و صمیمانه با بشار اسد رئیس‌جمهوری سوریه انجام داد را چگونه تنظیم خواهد نمود؟ آیا سعد حریری مي‌تواند از کنار این امر در مقابل گرایش‌های سیاسی 8 مارس به سوریه به راحتی عبور کند؟ آیا این امر منجر به قطع خط مصالحه و توافق در لبنان نخواهد شد؟ همه این امور و سوالات، نقطه‌های مهمي ‌است که در سرلوحه اقدامات سعد حریری قرار دارد. او که پیش‌تر به عنوان یک شخصیت سیاسی و رئیس جناح اکثریت پارلمان لبنان ظاهر مي‌شد اکنون به عنوان نخست‌وزیر باید پاسخگوی دهها امور امنیتی، سیاسی، بین‌المللی، اقتصادی و روابط خارجی ویژه با طرف‌های خارجی باشد و روشن و آشکار است که کار بسیار سختی در پیش دارد. هم او و هم رقبایش مي‌دانند که لبنان طائفی، که تقسیم قدرت سیاسی بر همین اساس چیده شده است، راهی جز توافق برای حل و فصل مشکلات داخلی و خارجی‌اش ندارد اما آیا حریری با تکیه بر این اصل مي‌تواند از پس حل مشکلات لبنان بر آید؟ سوالی که پاسخ آن طی ماه‌های آینده جواب روشن‌تری خواهد یافت.

روزنامه اعتمادملي روز گذشته اجازه چاپ نيافت، با اين حال به گفته محمدجواد حق‌شناس، مديرمسوول، روزنامه اعتمادملي توقيف نشده است. وي درباره دليل منتشر نشدن شماره 958 مورخ دهم تيرماه روزنامه به خبرگزاري ايسنا گفت: «سه‌شنبه شب با وجود اينكه روزنامه براي چاپ آماده شده بود، نماينده وزارت ارشاد كه نظارت قبل از چاپ را اعمال مي‌كند، از ما خواست بيانيه آقاي كروبي را از روزنامه حذف كنيم و اين در حالي است كه معتقديم بيانيه با رعايت دستورالعمل‌هاي وزارت ارشاد و مقامات قضايي درج شده بود.» حق‌شناس اضافه كرد: «با توجه به اينكه ساعت از نيمه‌شب گذشته بود، حاضر شديم كه محل بيانيه در روزنامه سفيد منتشر شود؛ اما موافقت نشد و البته آقاي كروبي هم موافقت نمي‌كرد كه روزنامه با مطلب ديگري منتشر شود و در آن ساعت از شب امكان جابه‌جايي بيانيه با مطلب ديگري هم وجود نداشت.» مديرمسوول روزنامه اعتمادملي از مخاطبان روزنامه به دليل عرضه نشدن شماره روز گذشته پوزش خواست. روز گذشته علاوه بر اعتمادملي، روزنامه‌هاي صداي عدالت، حيات‌نو، انديشه‌نو و همبستگي منتشر نشدند.